Το μακρινό 1985, μία ομάδα από το Λύκειο Ελληνίδων Ρεθύμνου, βρέθηκε στο ορεινό χωριό Χάρκια της επαρχίας Ρεθύμνου, μετά από πρωτοβουλία του χοροδιδάσκαλου Ανδρέα Τζανιδάκη, με σκοπό την καταγραφή και εκμάθηση των παλιών χορών της Κρήτης. Ο Ανδρέας Τζανιδάκης, στενός φίλος με τον Χαρκιανό Γιώργο Διαμαντή, γνώριζε από τον δεύτερο, ότι στο ορεινό χωριό της Κρήτης, οι κάτοικοί του, διασκέδαζαν ακόμη, χορεύοντας τους παλιούς χορούς της περιοχής που εκείνη την εποχή είχαν αρχίσει να εκλείπουν, συνέπεια της “μοντερνοποίησης”. Χοροί όπως, το “Μικρό Μικράκι”, ο “Λαζώτης”, ο “Πρινιώτης” κ.α. τους χόρευαν ακόμη στα Χάρκια, σε πείσμα των καιρών, ως άλλοι “Γαλάτες”! Ακόμα και ο απλός, σιγανός πεντοζάλης, χορευόταν με τον παλιό τρόπο και όχι με αυτόν που χορεύουν σήμερα στην Κρήτη, ο οποίος άρχισε να εμφανίζεται μετά τα τέλη της δεκαετίας του ’60.
`
Ο Τζανιδάκης με τον Διαμαντή συννενοήθηκαν. Εκπρόσωποι από το Λύκειο Ελληνίδων Ρεθύμνου, ανέβηκαν στα Χάρκια και ένα παλαιϊνό γλεντάκι, στήθηκε στο καφενείο του Δημήτρη Πανταγιά με τη συνοδεία της λύρας του Στέλιου Διαμαντή (ΔιαμαντοΣτελής). Ένα γλεντάκι, όπως το έκαναν παλιά. Χωρίς ηχεία και μικροφωνικές εγκαταστάσεις. Τότε που έπρεπε να μην κάνεις φασαρία για να ακούσεις (και ν’αφήσεις τους άλλους ν’ακούσουν) μουσική.
Ο Διαμαντοστελής, ήταν πατέρας του Γιώργου Διαμαντή και γνωστός λυράρης στην περιοχή, ο οποίος γεννημένος το 1912, είχε μάθει τη λύρα, στα βοσκοτόπια της Κρήτης, όταν πιτσιρίκια ακόμη, μαζί με τον εξάδελφό του και καταξιωμένο λυράρη, Γιώργο Μουζουράκη έβοσκαν παρέα, τα πρόβατά τους! Γνώριζε πάρα πολύ καλά τους σκοπούς των παλιών χορών, αφού ο ίδιος δε σταμάτησε ποτέ να τους παίζει στα τοπικά γλέντια και παρέες.
Με μία βιντεοκάμερα της εποχής, ο Ανδρέας Τζανιδάκης και ο Στέλιος Γεωργιουδάκης, βιντεοσκοπούσαν τους Χαρκιανούς να χορεύουν τους παλιούς χορούς, ενώ ταυτόχρονα μέλη της αποστολής του Λυκείου Ελληνίδων, έμπαιναν στο χορό για να μάθουν τα βήματα από τους παλιούς χορευτές και χορεύτριες. Κάποιοι από τους Χαρκιανούς που εμφανίζονται στο βίντεο, ήταν γεννημένοι στις αρχές του προηγούμενου αιώνα! οπότε δε θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερη “πηγή” για τους χορούς.
Αυτό το βίντεο, πολλά χρονιά αργότερα, το 2004-2005, κυκλοφόρησε σε DVD που περιελαμβανόταν στο εκπληκτικό βιβλίο που έκδωσε ο σύλλογος Χαρκιανών “Η Ψηλή Κορφή”, με τίτλο “Το χωριό μας”. Κάποιοι χοροδιδάσκαλοι, που πήραν το βιβλίο, βρήκαν σε αυτό ένα ντοκουμέντο και αφού μελέτησαν το video και έμαθαν τους χορούς, άρχισαν να διδάσκουν του “ξεχασμένους”, μέχρι τότε, χορούς στα χοροδιδασκαλία τους. Ένα νέο ρεύμα δημιουργήθηκε και σήμερα μπορούμε να πούμε, ότι αυτοί οι παλιοί χοροί έπαψαν πια να θεωρούνται “ξεχασμένοι”.
Οι χοροί που περιλαμβάνονται στο video που θα πρέπει να δουν όλοι όσοι αγαπούν την Κρητική μουσική και τους Κρητικούς χορούς, είναι οι:
- Μικρό Μικράκι (στο σκοπό του “Κάνε με κυρά γαμπρό”)
- Λαζώτης (ή Λαζός)
- Πρινιώτης (ή Πρινιανός)
- Κατσαμπαδιανός (ή Κατσιμπαδιανός)
- Σιγανός πεντοζάλης (που χορεύεται με τον παλιό “πιτήδειο” τρόπο)
- Πηδηχτός πεντοζάλης
- Σωτής (είδος ευρωπαϊκού βαλς σε σκοπό πόλκας)
- Συρτός (παρέα όλοι)
Παρατηρήσεις:
– Κάποια πιτσιρίκια που θα δείτε στο βίντεο, αλλά και μερικοί, λίγο μεγαλύτεροι, σήμερα είναι πρωτοχορευτές και χοροδιδάσκαλοι στο σύλλογο Βρακοφόρων του Ρεθύμνου.
– Το video είχε ανέβει αρχικά στο Youtube, αλλά στο σημείο που 2 ηλικιωμένοι χορεύουν το Σωτή, το Youtube αποφάσισε ότι ήταν άσεμνο!!! περιεχόμενο και το μπλόκαρε. Παρά τις διαμαρτυρίες μας, η απόφαση δεν άλλαξε και από τότε, κατεβάσαμε όλα τα video από το Youtube και αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε την ελεύθερη πλατφόρμα του Odysse, στην οποία μπορείτε να βρείτε όλα τα video στο κανάλι μας https://odysee.com/@cretans. Το συγκεκριμένο video, είχαμε ξεχάσει να το ανεβάσουμε.
Δείτε το video-ντοκουμέντο
Διάβασε τα καλύτερα θέματα για την παράδοση και την ιστορία της Κρήτης μόνο στο Cretans.gr
