Κώστας Μουντάκης: «Οι Ρίζες Μου» – Ένα τηλεοπτικό μνημείο της Κρητικής παράδοσης από το 1979

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της τηλεόρασης που παύουν να είναι απλή ψυχαγωγία και μετατρέπονται σε εθνογραφικά ντοκουμέντα. Μία τέτοια στιγμή είναι το αφιέρωμα «Οι Ρίζες Μου» του Κώστα Μουντάκη, που προβλήθηκε το 1979 (ΥΕΝΕΔ). Πρόκειται για μια οπτικοακουστική καταγραφή που, 45 και πλέον χρόνια μετά, παραμένει η σημαντικότερη «κιβωτός» για τον ήχο και το ήθος της Κρήτης.

Μια περιήγηση στην ουσία της παράδοσης

Το αφιέρωμα δεν περιορίστηκε στους τέσσερις τοίχους ενός στούντιο. Ο φακός ακολούθησε τον δάσκαλο στους τόπους που σμίλεψαν την προσωπικότητά του. Στο οδοιπορικό αυτό, ο Μουντάκης δεν είναι απλώς ο πρωταγωνιστής, αλλά ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο χθες και το αύριο.

Οι «πυλώνες» του αφιερώματος

Η αξία του συγκεκριμένου βίντεο-ντοκουμέντου έγκειται στις ιστορικές συναντήσεις που κατέγραψε:

• Η υπόκλιση στον δάσκαλο: Η στιγμή που ο Μουντάκης συναντά τον δικό του δάσκαλο, τον Δημήτρη Καφφάτο, αποτελεί ένα μάθημα σεβασμού και ιεραρχίας στην τέχνη.
• Το εργαστήρι του Σταγάκη: Η επίσκεψη στον κορυφαίο οργανοποιό Μανώλη Σταγάκη στο Ρέθυμνο. Εκεί, ανάμεσα σε ξύλα και εργαλεία, αποκαλύπτεται πώς η κρητική λύρα αποκτά τη «φωνή» της.
• Η μαρτυρία του Μαρκόπουλου: Ο συνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος καταθέτει την επιστημονική και καλλιτεχνική του σκοπιά, τοποθετώντας τον Μουντάκη στο πάνθεον των μεγάλων δημιουργών.
• Οι Αλφιανοί Λυράρηδες: Η επιστροφή στις ρίζες, στο χωριό του, την Αλφά Μυλοποτάμου, όπου η λύρα γίνεται βίωμα και καθημερινότητα μέσα από τη συμμετοχή των τοπικών μουσικών (Βολτιράκης, Καπάτος, Τερζιδάκης).

Οι συνεργάτες του «χθες»

Στο πλευρό του Μουντάκη, η στιβαρή παρουσία των λαουτιέρηδων Γιώργου Κρουσανιωτάκη και Νίκου Αλεφαντινού, δίνει τον απαραίτητο ρυθμό, θυμίζοντάς μας πώς παιζόταν η κρητική μουσική στην αυθεντική, δωρική της μορφή.

Γιατί μας αφορά σήμερα;

Σε μια εποχή που η κρητική μουσική συχνά φλερτάρει με τον εντυπωσιασμό, το αφιέρωμα «Οι Ρίζες Μου» λειτουργεί ως πυξίδα. Μας θυμίζει ότι η παράδοση δεν είναι στάσιμη, αλλά έχει ανάγκη από βαθιές ρίζες για να απλώσει κλαδιά.

Το υλικό αυτό, που δυστυχώς διασώζεται μόνο σε ιδιωτικές συλλογές, όπως η δική μας, δεν είναι απλώς νοσταλγία· είναι η πολιτιστική μας ταυτότητα.

Δείτε το ιστορικό ντοκιμαντέρ