Ντάκος, στάκα, σταμναγκάθι, απάκι, γαμοπίλαφο, χοχλιοί, αντικριστό… Μερικά από τα εδέσματα που, κατά βάση ή εξ ολοκλήρου, έχουν συνδεθεί με την Κρήτη. Ένα νησί που φημίζεται για την κουζίνα του.
Γι’ αυτό ακριβώς αρκετοί είναι πλέον οι επιχειρηματίες που έχουν ανοίξει σχετικά εστιατόρια/ταβέρνες σε άλλα μέρη, όπως η Αθήνα. Γνωρίζουν καλά ότι υπάρχουν πολλοί θαυμαστές της κρητικής κουζίνας, της καλής ρακής αλλά και των γλυκισμάτων (καλιτσούνια, σφακιανή πίτα κ.λπ.), εξ ου και η επιτυχία.
Υπάρχει όμως ένα φαγητό που είναι άγνωστο για την πλειοψηφία των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν την παραμικρή σχέση με το νησί ή δεν το έχουν επισκεφθεί ποτέ.
Δεν είναι άλλο από τον ξινόχονδρο ή ξινόχοντρο που οι κρητικοί τον αποκαλούν και χόνδρο ή χόντρο ή χόντρος. Πρόκειται για χονδροαλεσμένο/σπασμένο σιτάρι, ένα είδος τραχανά που παρασκευάζεται επί αιώνες στην Κρήτη.
Ο ξινόχονδρος φτιάχνεται με ξινισμένο κατσικίσιο γάλα και προφανώς η γεύση είναι όξινη. Ένα άκρως θρεπτικό και υγιεινό παρασκεύασμα που λέγεται ότι δρα θεραπευτικά απέναντι σε ορισμένες παθήσεις και δυσλειτουργίες του πεπτικού συστήματος.
Προφανώς όσοι είναι “μυημένοι”, γνωρίζουν πολύ καλά ότι συνδυάζεται ιδανικά με τους χοχλιούς. Πέρα, όμως, από τους χοχλιούς, ο εν λόγω τραχανάς καταναλώνεται συχνά ως σούπα με κρέας (αίγα, ζυγούρι, χοιρινό, κοτόπουλο). Συνοδεία αλατιού και πιπεριού, το αποτέλεσμα είναι φανταστικό. Επίσης, δοκιμάστε να τον συνδυάσετε με γεμιστά, μελιτζάνες, απάκι, πατάτες ή ζυμαρικά,
Σήμερα στη διατροφή των κρητικών, έχει υπερισχύσει ο ξινόχονδρος, όμως, στο παρελθόν ήταν διαδεδομένος και ο γλυκόχονδρος, ο οποίος είχε βάση το βρασμένο, φρέσκο γάλα. Σε αυτό προσέθεταν χονδροαλεσμένο σιτάρι, λίγο νερό και ζάχαρη. Σερβιριζόταν άμεσα, ενώ στις σπάνιες περιπτώσεις που τον αποξήραιναν, τον έβαζαν κυρίως στο γάλα.
Παλιά η άλεση γινόταν στον χειρόμυλο (δυο πέτρινες πλατιές και στρογγυλές πέτρες). Οι πιο συχνοί καταναλωτές ήταν οι φτωχές, πολυμελείς οικογένειες. Επειδή ακριβώς η διαδικασία δεν κόστιζε σχεδόν τίποτα.
Ο ξινόχοντρος ήταν άλλη περίπτωση. Πρώτα οι άνθρωποι μάζευαν το γάλα, το άφηναν για μερικές ημέρες σε καζάνι ή μεταλλικό κουρούπι και στη συνέχεια το έβραζαν μαζί με το χονδροαλεσμένο σιτάρι. Απαραίτητο επίσης ήταν να προστεθεί νερό και ένα ποτήρι λάδι για να μην «κολλήσει», ενώ το ανακάτευαν συχνά.
Όταν γινόταν το αρχικό, το πρώτο πήξιμο, οι Κρητικοί έτρωγαν μια ζεστή δόση. Στο υπόλοιπο έριχναν αλεύρι για να «δέσει» καλύτερα. Κατόπιν κατέβαζαν την κατσαρόλα, την άφηναν να κρυώσει και προχωρούσαν στο επόμενο βήμα.
Με το χέρι τους ή με το κουτάλι, οι νοικοκυρές έπιαναν ένα μικρό σβόλο και τον έβαζαν στη φούχτα τους, προκειμένου να πάρει σχήμα με την πίεση των δαχτύλων. Αυτό το νέο παρασκεύασμα ονομαζόταν νταγκουλάκι. Τα τοποθετούσαν, λοιπόν, το ένα δίπλα στο άλλο, μέχρι να στεγνώσουν πάνω στον σοφρά, την καλαμωτή κ.λπ.
Έπειτα, αφού αποξηραίνονταν τελείως, φυλάσσονταν σε σακούλια ή βάζα. Τα επανεμφάνιζαν για κατανάλωση τον χειμώνα, δεδομένου ότι αποτελούσε δυναμωτική τροφή. Γι’ αυτό η ετοιμασία γινόταν κυρίως κατά τους φθινοπωρινούς μήνες.
Ακόμα και σήμερα, κατά βάση στα χωριά, οι νοικοκυρές ρίχνουν στην κατσαρόλα τον χόνδρο, συν νερό-λάδι, προκειμένου να μην αφιερώσουν ιδιαίτερο χρόνο για να κορέσει η οικογένεια την πείνα της.
Χοχλιοί με χόντρο
ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ
- 40 χοχλιοί (μην τους μετρήσετε, απλά υπολογίστε)
- 2 φλυτζάνια χόντρο
- 1 πατάτα μεγάλη
- 3 ντομάτες ώριμες
- 1 κρεμμύδι
- αλάτι
- πιπέρι
- κύμινο (προορατικά)
- λάδι
- 2 ποτήρια νερό
ΟΔΗΓΙΕΣ
Προετοιμασία των χοχλιών
Μαγείρεμα
- Σε μια μεγάλη κατσαρόλα ρίχνουμε λάδι ώσπου να ζεσταθεί
- Όταν το λάδι κάψει ρίχνουμε το ψιλοκομμένο κρεμμύδι και την πατάτα που την έχουμε κόψει σε μικρά κιβάκια
- Όταν η πατάτα είναι τηγανισμένη ρίχνουμε μέσα τον χόντρο, ανακατεύουμε λίγο και στην συνέχεια βάζουμε τις πολτοποιημένες ντομάτες, τα δύο ποτήρια νερό και αλατοπιπερώνουμε
- Όταν ο χόντρος φουσκώσει και έχει πιει τα υγρά του είναι έτοιμος
Video
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Οι χοχλιοί είναι βρασμένοι όταν το νερό στο οποίο βράζουν σταματήσει να βγάζει αφρούς.
- Οι χοχλιοί έχουν συγκεκριμένο χρόνο ψησίματος. Αν τους ψήσεις περισσότερο ή λιγότερο τότε δεν βγαίνουν από το καβούκι τους. Αν τώρα τύχει και τους παραβράσετε, μην ανησυχείτε! Το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι! Όταν τους έχετε στο νερό όπου βράζουν, λίγο πριν τους αποσύρετε από την φωτιά, ρίξτε μέσα μισό ποτηράκι του κρασιού ξίδι. Το ξίδι τους βοηθά να βγαίνουν ευκολότερα ενώ κάνει και ευκολότερο τον καθαρισμό τους.
- Τολμήστε στην συνταγή να προσθέσετε λίγο κύμινο!
