Η ιστορία πίσω από το πασίγνωστο τραγούδι “Φιλεντέμ”

Λίγοι ξέρουν ότι στην πραγματικότητα ο γνήσιος αρχικός στίχος δεν ήταν καν “Φιλεντέμ” αλλά “Φίλε Εντέμ”. Το συγκεκριμένο τραγούδι ήταν η αγωνιώδης επίκληση των Χριστιανών στον Τούρκο Αγά Εντέμ, που εξόντωνε άλλοτε με δυσβάστακτη φορολογία κι άλλοτε με διωγμούς τις φαμίλιες τους.

Την δεκαετία του 1930, που ο Κεμάλ και ο Βενιζέλος πάσχιζαν να θέσουν βάσεις ελληνοτουρκικής φιλίας, το τραγούδι ακουγότανε στη Σμύρνη και στην Πόλη. Ένα πλοίο με Τούρκους ναύτες που έδεσε στο λιμάνι του Ρεθύμνου, το’φερε στην Κρήτη. Ο Στέλιος Φουσταλιέρης έπεισε τους Τούρκους ναυτικούς να το μουρμουράνε συνεχώς, μέχρι να πιάσει το σκοπό και να τον αναπαράγει με το μπουλγαρί του. Έπειτα του φτιαξε λόγια ταιριαστά με τον Τούρκικο αμανέ:

Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί πάει να προσκυνήσει,
γιαλελέλι,
τοάδες κάνει στο θεό για ν’ αλλαξοπιστήσει.

 

Φίλε Edem , ωχ αμάν, αμάν.

 

Τουρκοπούλα, ο φερετζές σου
κρύβει μέσα τσ’ ομορφιές σου,
κρύβει μέσα τσ’ ομορφιές σου,
Τουρκοπούλα, ο φερετζές σου.

 

Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί, “Αλλάχ, Αλλάχ” φωνάζει,
γιαλελέλι,
κι όταν θα πει το “μπιρ Αλλάχ” μεσ’ στην καρδιά με σφάζει.

 

Φίλε Edem , ωχ, αμάν, αμάν.”

Τα νεότερα χρόνια, το τραγούδι άλλαξε μορφή με τους στίχους του Νίκου Ξυλούρη κι έγινε πια το γνωστό «Μια παντρεμένη αγαπώ…».

  26 αρχαία αντικείμενα που είχαν κλαπεί από Ναζί επιστρέφουν στην Κρήτη

Πηγή: ekriti.gr

Πολυμέσα

Στη φωτογραφία του video, ο Στέλιος Φουσταλιέρης, “δημιουργός” της κρητικής εκδοχής του παλιού Φίλε Εντέμ με το μπουλγαρί ανά χείρας. Το παλαιότερο νηκτό τρίχορδο της Κρήτης που μέχρι την δεκαετία του 1920 συνόδευε τη λύρα. Το λαγούτο το διαδέχτηκε και το αφάνισε.

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το

Δείτε και αυτά

Παρόμοια άρθρα