Νότιο Αφρική θυμίζουν κάποια κτήματα στην Κρήτη, όπου καλλιεργούνται σήμερα τα φυτά του Πρωτέα.
Το μυστικό της πρωτότυπης και ιδιαίτερα επιτυχημένης καλλιέργειας των φυτών αυτών είναι από τη μια το γεγονός ότι πρόκειται για φυτά εξαιρετικά ανθεκτικά και από την άλλη επειδή το κλίμα του νησιού, θυμίζει σε μεγάλο βαθμό αυτό της Νοτίου Αφρικής και της Ωκεανίας, όπου και φύεται κανονικά ο Πρωτέας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πιο δημοφιλείς ποικιλίες που ευδοκιμούν στις κλιματολογικές συνθήκες της Κρήτης από τις 100 περίπου διαφορετικές ποικιλίες είναι το Leucadendron “pisa”, το Leucospermum “sunrise”, το Leucadendon “discolour”, το Leucadendron «safari sunset».
Τι είναι η “Πρωτέα
Η πρωτέα είναι λουλούδι της Αφρικής και πήρε το όνομά του από τον μεγάλο βοτανολόγο Κάρολο Λινναίο, ακριβώς επειδή τα άνθη του αλλάζουν και παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία σχημάτων και χρωμάτων, όπως ο μυθικός Πρωτέας που μπορούσε να αλλάζει σχήματα. Πρόκειται για φυτά που προστατεύουν το έδαφος από τη διάβρωση και η επικονίασή τους γίνεται με διάφορα έντομα ή με ζώα.
Το λουλούδι πρωτέα είναι ένας ξυλώδης θάμνος με πυκνά κλαδιά και μεγάλα σκουροπράσινα φύλλα. Το ύψος των λουλουδιών μπορεί να φτάσει από 35 εκατοστά μέχρι 2 μέτρα, ανάλογα με την τοποθεσία και τον βιότοπο που ευδοκιμούν. Τα λουλούδια της πρωτέας είναι στην πραγματικότητα ανθικές κεφαλές με ένα σύνολο ανθέων στη μέση που περικλείονται από μεγάλα πολύχρωμα βράκτια. Οι ανθικές κεφαλές διαφέρουν σε μέγεθος, φτάνοντας σε διάμετρο από 12 μέχρι 30 εκατοστά. Τα μεγάλα και εύρωστα φυτά παράγουν 6 με 10 ανθικές κεφαλές σε μια περίοδο, αν και υπάρχουν εξαιρέσεις φυτών που παράγουν πάνω από σαράντα ανθικές κεφαλές σε ένα φυτό. Το χρώμα των βρακτίων ποικίλει από λευκό κρεμ σε βαθύ κόκκινο, αλλά τα απλά ροζ βράκτια με την ασημένια λαμπρότητα είναι τα πιο εντυπωσιακά. Μετά τη γονιμοποίηση των ανθέων, παράγονται οι καρποί (σπόροι) της πρωτέας, οι οποίοι μπορεί να παραμείνουν επάνω στο αποξηραμένο άνθος περισσότερο από 1-2 έτη.
Ο φυσικός βιότοπος της πρωτέας απλώνεται σε υψόμετρο που αρχίζει από το επίπεδο της θάλασσας και φτάνει μέχρι και πάνω από 2.000 μέτρα. Ο συνδυασμός των διαφορετικών κλιματικών συνθηκών και το ευρύ φάσμα τοποθεσιών έχει σαν αποτέλεσμα τη μεγάλη διαφορά σε μεγέθη φυλλωμάτων και λουλουδιών, όπως επίσης και τη διαφορά σε χρώματα ή περίοδο ανθοφορίας. Οι διαφορετικές μορφές διατηρούν αυτά τα χαρακτηριστικά ακόμα και όταν καλλιεργούνται, σε εμπορική κλίμακα, κάτω από ίδιες συνθήκες. Αυτό έχει δώσει την δυνατότητα να καλλιεργούνται σε μεγάλη ποικιλία σαν κοπτόμενα λουλούδια για εξαγωγή, όταν οι αγορές τα χρειάζονται σε διαφορετικές περιόδους του χρόνου.
Υπάρχουν περισσότερες από 1.400 ποικιλίες και ανήκουν σε τρία γένη: Protea, Leucospermum, Leucadendron της οικογένειας Proteaceae. Τα λουλούδια αυτά είναι φυτά εξωτερικής καλλιέργειας, τα άνθη τους παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια αυξημένη ζήτηση και ευδοκιμούν σε θερμοκρασίες από 5 ως 35 βαθμούς Κελσίου.
Μεταξύ των πλεονεκτημάτων τους είναι οι ελάχιστες απαιτήσεις σε νερό, το μικρό κόστος πρώτης εγκατάστασης, οι υψηλές αποδόσεις ανά στρέμμα και οι υψηλές τιμές που απολαμβάνουν μερικές ποικιλίες στην παγκόσμια αγορά, ενώ το κύριο μειονέκτημά τους είναι ότι δεν παρουσιάζουν ομοιομορφία ως προς την παραγωγή. Η διάρκεια ζωής του φυτού είναι τουλάχιστον πέντε χρόνια και στο βάζο «αντέχει» μέχρι και ένα μήνα.
Προσοδοφόρα καλλιέργεια
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του Πρωτέα είναι ότι ανθίζει και βγάζει όλα του τα άνθη μέχρι τις αρχές Μαρτίου. Όμως η διαφορά του με τα υπόλοιπα φυτά, όπως τα γαρύφαλλα είναι ότι αυτό κρατάει όλα του τα άνθη μέχρι τον Ιούνιο, δίνοντας τη δυνατότητα στον καλλιεργητή να τα κόβει σταδιακά. Οι «Πρωτέες» έχουν ιδιαίτερο ανθοκομικό ενδιαφέρον παγκοσμίως, καθώς η καλλιέργειά τους και η παραγωγή δρεπτών ανθέων υψηλής αξίας, τα οποία χρησιμοποιούνται φρέσκα ή αποξηραμένα σε συνθέσεις, αποφέρουν υψηλό εισόδημα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι κάθε άνθος του φυτού πωλείται προς 1,5 ευρώ το κομμάτι, στη λιανική.
Ο Πρωτέας στη μυθολογία
Ο Πρωτέας ήταν θαλάσσιος δαίμονας στην ελληνική μυθολογία. Το όνομα «Πρωτέας» είναι αρχαία λέξη, που σημαίνει «πρώτος», «πρωτόγονος» και «πρωτογέννητος».
Όπως μας λέει ο Όμηρος, ήταν υποτακτικός του Ποσειδώνα και γνώριζε όλα τα βάθη της θάλασσας και τα μυστικά τους. Επίσης, ήταν προικισμένος με μαντικές ικανότητες και μπορούσε να μεταμορφώνεται σε ό,τι ήθελε, σε ζώο, σε φυτό, σε πουλί, ακόμη και σε φωτιά ή σε νερό. Σύμφωνα με το μύθο, ο Πρωτέας είχε ανατολίτικη καταγωγή. Ο Πρωτέας έφτασε τελικά μέχρι την Παλλήνη της Χαλκιδικής. Γνωρίστηκε με το βασιλιά της Σιθωνίας Κλίτο, που τον βοήθησε να ιδρύσει δικό του βασίλειο, διώχνοντας από τη Βισαλτία, μια περιοχή της Θράκης, τους παλιούς άγριους κατοίκους της. Ο Κλίτος του έδωσε επίσης την κόρη του Χρυσονόη για γυναίκα.
Ο Πρωτέας έζησε ειρηνικά στο βασίλειό του, ώσπου ένα τραγικό συμβάν τον τάραξε. Όταν κάποτε ο Ηρακλής πέρασε από εκεί, μονομάχησε με τους δυο γιους του Πρωτέα, τον Πολύγονο (ή Τμώλο) και τον Τηλέγονο, τους οποίους και σκότωσε. Ο Πρωτέας δεν άντεξε και από τη λύπη του έπεσε στη θάλασσα. Οι θεοί τον σπλαχνίστηκαν και τον έκαναν αθάνατο θεό των νερών. Έλεγαν ότι ο Πρωτέας ήταν πάντα ανέκφραστος, ούτε μιλούσε, ούτε γελούσε ποτέ.
Χαρακτηριστικά του Πρωτέα
- Είναι θαμνώδες φυτό
- Απαιτούνται 3 χρόνια για να ανθοφορήσει
- Βγάζει 60-70 άνθη το χρόνο
- Δίνει πολύ όμορφα άνθη με μία μεγάλη ποικιλία χρωμάτων
- Χρειάζεται λίγο νερό και θερμό κλίμα
- Ευδοκιμεί σε αργιλώδη εδάφη
- Έχει μεγάλη διάρκεια ζωής. Τα κομμένα άνθη διατηρούνται επί εβδομάδες στα βάζα.
- Η περίοδος άνθισής του είναι άνοιξη – καλοκαίρι. Εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με τους καλλιεργητές, τα λουλούδια αυτά δεν ανθούν σε άλλες περιοχές του κόσμου.
