Η ιστορία της καρτ ποστάλ στην Κρήτη

Η ιστορία της καρτ ποστάλ στην Κρήτη

του Παπαδάκη Μιχάλη (Δάνδολος)

Η ιστορία της καρτ-ποστάλ ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1869, από μια ιδέα του Αυστριακού Εμμανουήλ Χέρμαν, καθηγητή στην Στρατιωτική Ακαδημία της Βιέννης.
Η ιδέα που είχε ο Εμ. Χέρμαν υλοποιήθηκε σχετικά σύντομα για την εποχή, από το Αυστριακό Ταχυδρομείο, την 1 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου. Μετά την υλοποίηση από την Αυστρία, ακολούθησαν η Μεγάλη Βρετανία και η Ελβετία το 1870, η Γαλλία το 1873, η Ιταλία το 1874, κ.α. Εκτός Ευρώπης πρώτος έθεσε σε κυκλοφορία καρτ-ποστάλ ο Καναδάς το 1871 και μετά οι Η.Π.Α. το 1873.
Στη Ελλάδα, έκαναν την εμφάνισή τους, πρώτα τα ξένα καρτ-ποστάλ, τον Μάιο του 1876. Είκοσι χρόνια αργότερα, γύρω στο 1896, άρχισαν να τυπώνονται και να κυκλοφορούν τα πρώτα καρτ-ποστάλ με θέματα παρμένα από τον Ελλαδικό χώρο, από ξένους εκδότες.

Η Κρήτη την εποχή αυτή βρίσκεται στο πόδι. Η μια επανάσταση, διαδέχεται την άλλη, ενάντια στον Τούρκο δυνάστη. Μετά από πολλές περιπέτειες, οι Κρητικοί αναγκάζονται να δεχθούν τις προτάσεις των Ευρωπαικών Δυνάμεων, για Προσωρινό πολίτευμα της Κρήτης, με τον όρο ότι τα Τουρκικά στρατεύματα θα φύγουν από την Κρήτη. Το νησί ελευθερώνεται τελικά από τον Τουρκικό ζυγό, το Νοέμβριο του 1898.

Η ιστορία της καρτ ποστάλ στην Κρήτη

Την ίδια περίοδο, που οι Κρητικοί προσπαθούν να ελευθερωθούν, έρχεται στο νησί και η φωτογραφική τέχνη, μέσω Ευρώπης και Τουρκίας (Σμύρνης και Κωνσταντινούπολης κυρίως). Οι φωτογράφοι που βρίσκονται στην Κρήτη, στην αρχή είναι κυρίως ξένοι, λίγοι οι σπουδαγμένοι πάνω στα μυστικά της φωτογραφικής τέχνης. Οι περισσότεροι είναι ερασιτέχνες με αρκετό μεράκι και αγάπη για την νέα τέχνη που μπορεί και αποθανατίζει στιγμές του βίου τους.
Παρ’ όλα αυτά επαγγελματίες και ερασιτέχνες συναγωνίζονται, και η φωτογραφική τέχνη θα φτάσει σε ψηλά επίπεδα στο νησί.

  Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης: Ο πυρπολητής του Αρκαδίου

Γύρω στα 1897, αρχίζουν να τυπώνονται και να κυκλοφορούν στην Κρήτη τα πρώτα Κρητικά καρτ-ποστάλ. Οι φωτογράφοι που βρίσκονται στο νησί, βγάζουν το ένα θέμα μετά το άλλο, τροφοδοτώντας έτσι τους εκδότες των καρτ-ποστάλ.
Πρωτοπόροι φωτογράφοι και παράλληλα εκδότες καρτ-ποστάλ είναι ο R.Kruger (Γερμανός), ο J.Berinda (Αυστριακός), ο R.Behaeddin Μπαριτάκης (Τουρκοκρητικός) και ο E.A.Cavaliero (Ιταλός). Αυτοί είναι και οι πρώτοι που αποτυπώνουν πάνω στο φωτογραφικό χαρτί, τα Κρητικά θέματα, ο καθένας με την δική του ευαισθησία και βλέμμα.

Η ιστορία της καρτ ποστάλ στην Κρήτη

Πρώτοι Κρητικοί εκδότες εμφανίζονται οι Αδελφοί Μαντζιβελάκη, ο Ε.Σπανδαγάκης και ο Περικλής Διαμαντόπουλος (γεννήθηκε στο Βόλο και ήρθε στην Κρήτη το 1895, όπου έζησε και δημιούργησε, στα Χανια, όπου και πέθανε το 1914), που ήταν ένας από τους καλύτερους φωτογράφους του νησιού πουλούσε τα θέματά του στους εκδότες καρτ-ποστάλ.
Στις 19 Οκτωβρίου 1898, διορίζεται Ύπατος Αρμοστής της Κρήτης, ο Πρίγκιπας Γεώργιος. Αμέσως μετά αρχίζει η οργάνωση των υπηρεσιών του νησιού. Με αλλεπάλληλα διατάγματα που υπογράφει ο Πρίγκιπας Γεώργιος, από τις 29 Οκτωβρίου και μετά, αρχίζει να λειτουργεί η «Διεύθυνση των Ταχυδρομείων». Στις 18 Δεκεμβρίου 1899 το «Διάταγμα περί των τύπων κ.λ.π.», στο άρθρο 5 και 6 καθορίζει τον τύπο, το μέγεθος, κ.τ.λ. των επιστολικών δελταρίων (καρτ-ποστάλ), που ετοιμάζει αμέσως και εκδίσει η ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.
Το άρθρο 6 έλεγε: «Το επιστολικόν δελτάριον σχήματος ορθογωνίου, μήκους 14 και πλάτους 9 εκατοστομέτρων φέρει εκτετυπωμένας διά του αυτού χρώματος του γραμματοσήμου τας λέξεις ‘ΚΡΗΤΗ CRETE’ Επιστολικόν Δελτάριον ‘CARTE POSTALES’ και πλαγίως ως επί της αριστεράς πλευράς τας λέξεις. Επί του προσθίου μέρους τίθεται μόνο η επιγραφή CE COTE EST KESERYE A APRESSE».

Τελικά η «Κρητική Ταχυδρομική Υπηρεσία» θα εκδώσει 2 τύπους επιστολικών δελταρίων (καρτ-ποστάλ), τα Απλά και τα Διπλά. Τα Απλά έχουν τυπωμένα επάνω τους το 10λεπτο της πρώτης σειράς του 1900 και τα Διπλά είναι δίφυλλα, έτσι που το ένα φύλλο χρησιμοποιείται σαν δελτάριο αποστολής και το άλλο σαν απαντητικό δελτάριο από τον παραλήπτη. Τέλος έχουν προπληρωμένη την απάντηση του παραλήπτη. Τα δελτάρια αυτά τυπώθηκαν στο τυπογραφείο του Λονδίνου «BRADBURG WILKINSON AND CO LTD». το 1908, η «Κρητική Ταχυδρομική Υπηρεσία» θα εκδώσει άλλα επιστολικά δελτάρια με τυπωμένο πάνω τους το 10λεπτο του 1907. Οι τύποι είναι πάλι δύο. Τα Απλά που χρησιμοποιούνται για την εσωτερική αλληλογραφία και τα Απλά με πληρωμένη την απάντηση, που χρησιμοποιούνται για την διεθνή αλληλογραφία.

  Ιστορικοί και θαυματουργοί σταυροί στο Ρέθυμνο

Η ιστορία της καρτ ποστάλ στην Κρήτη

Η «Κρητική Ταχυδρομική Υπηρεσία» θα σταματήσει την έκδοση των επιστολικών δελταρίων, όταν πια γίνει η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και θα χρησιμοποιεί τα επιστολικά δελτάρια των Ελληνικών Ταχυδρομείων μετά το 1913.

Το 1905 επίσης τα Κρητικά Ταχυδρομεία κυκλοφόρησαν δελτάρια που πάνω τους είχαν αποτυπωμένες τις αξίες των 9 γραμματοσήμων της 2ης σειράς του 1905. Τα δελτάρια αυτά έστειλαν τα Κρητικά Ταχυδρομεία σε προσωπικότητες της εποχής και ήταν μεγαλύτερα σε μέγεθος των κανονικών καρτ-ποστάλ.
Οι λεζάντες των πρώτων Κρητικών καρτ-ποστάλ ήταν συνήθως δίγλωσσες, Ελληνικά-Γαλλικά ή Ελληνικά-Ιταλικά ή Ελληνικά-Γερμανικά. Οι περισσότερες από τις κάρτες αυτές είναι τυπωμένες στην Γαλλία και στην Γερμανία.
Μετά το 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, ο πρώτος που τύπωσε Κρητικές καρτ-ποστάλ, ήταν ο Ρεθυμνιώτης στην καταγωγή, εγκαταστημένος στα Χανιά, Αλέξανδρος Κ. Δουρδάκης, το 1944. Τα καρτ-ποστάλ που κυκλοφόρησε ήταν σκίτσα που ζωγράφιζε και τα επιχρωμάτιζε μετά το τύπωμα ο ίδιος. Μερικά απ’ αυτά έχουν σαν θέμα τους τον προηγηθέντα πόλεμο.

  Ο απόρθητος, απομονωμένος οικισμός της Κρήτης που πάντα έβρισκαν καταφύγιο οι κυνηγημένοι Έλληνες

Άρθρο του Μιχάλη Παπαδάκη (Δάνδολος)

Διαβάστε και αυτό

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το

Δείτε και αυτά

σχόλια