Το θαύμα του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο, τη βραδιά της Ανάστασης το 1826

Το θαύμα του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο, τη βραδιά της Ανάστασης το 1826
Toυ Δημήτρη Χ. Σάββα

Πριν από έναν αιώνα περίπου… και η τοπική ηρακλειώτικη εφημερίδα “ΝΕΑ ΕΦΗΜΕΡΙΣ” μας ενημερώνει για την πρώτη Ανάσταση στο παλιό Ηράκλειο. Πιο συγκεκριμένα, το άρθρο έχει ως εξής:

“Σήμερον το πρωί εγένετο η πρώτη Ανάστασις καθ’ ην συμφώνως προς το αρχαίον έθιμον έρρανον τους ναούς με φύλλα μυρσινών, τα λεγόμενα “καλοροίζικα”.

- Εις την ωραίαν αυτήν ακολουθίαν παρετηρήθη η ιδία ασφυκτική συγκέντρωσις όπως πάντοτε.

– Καθ’ ήν στιγμήν εψάλλη το “Ανάστα ο Θεός…” η μουσική του Απόλλωνος” επαιάνισε χαρμόσυνον μάρς, είτα δε περιήλθε τας κυριωτέρας οδούς της πόλεως παιανίζουσα.

– Από της στιγμής δε εκείνης αι μεσίσταιαι σημαίαι υψώθησαν.

– Το φύλλον μας θα κυκλοφορήση σήμερον την ώραν της Αναστάσεως ήτοι το μεσονύκτιον όπως κάθε έτος.

– Λόγω των εορτών δεν θα εκδοθή την Τρίτην”.

Και εκείνη την περίοδο, αλλά και αργότερα, κατά το μεσονύκτιο ακριβώς, η τελετή της Αναστάσεως γινόταν πάνω σε εξέδρα, στο προαύλιο του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Μηνά.

Το θέαμα ήταν φαντασμαγορικό, κυρίως νοτιοδυτικά του προαυλίου, αφού η εξέδρα της Αναστάσεως ήταν και υψηλή και αρκετά ευρύχωρη. Λέγεται ότι αυτή υπήρξε μέχρι το έτος 1950-51. Τη βραδιά της Αναστάσεως το προαύλιο του Αγίου Μηνά είχε έναν ξεχωριστό διάκοσμο. Ο χώρος ήταν στολισμένος με αψίδες από μυρσίνες, με φανάρια, με πολύχρωμους λαμπτήρες και φυσικά με πλήθος ελληνικών σημαιών. Θεαματικότατη ήταν επίσης και η πορεία προς την εξέδρα από τον Ιερό Ναό. Η πομπή συμβόλιζε την ιερά πορεία των μυροφόρων γυναικών προς τον τάφον του Σωτήρος!

“Σκοτίας έτι ούσης, ίνα αλείψωσιν αυτόν με μύρα”. Η πομπή περνούσε μπροστά από στρατιωτικό άγημα το οποίο παρουσίαζε τιμές. Αυτή η εξέδρα είχε μαρμάρινη σκάλα, έγχρωμες πλάκες και σιδερένια κάγκελα και διακοσμούνταν κατά ιδιαίτερο τρόπο την νύκτα της Αναστάσεως. Είχε διασωθεί από τις βόμβες που έπεσαν το 1941, όμως κάτι τέτοιο δεν έγινε το 1952, όπου έπεσε και αυτή θύμα των “μεταρρυθμίσεων”.

Την γκρέμισαν λοιπόν, όπως και τόσα άλλα μνημεία. Χαρακτηριστικά τα λόγια του τότε Μητροπολίτη Κρήτης κυρός Ευγενίου.

  Μαντινάδες: Ο τρόπος έκφρασης των Κρητικών

“Παράξενος μεταρρύθμισις, διαπιστούσα έλλειψιν σεβασμού προς την παράδοσιν, αλλά και καλαισθητικού συναισθήματος ανεπτυγμένου”. Αυτή η τόσο λαμπρή και επιβλητική εξέδρα αντικαταστάθηκε από ένα απλό ξύλινο κατασκεύασμα που το τοποθετούσαν κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες έξω στο προαύλιο του Ιερού Ναού του Αγίου Μηνά!

Το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, διεξαγόταν με ιδιαίτερη αίγλη και επιβλητικότητα η Δεύτερη Ανάσταση. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι από το 1918, όταν ήρθε στο Ηράκλειο ο αοίδημος Επίσκοπος Πέτρας και μετέπειτα Μητροπολίτης Κρήτης Τίτος, σε αναπλήρωση του διατελούντος εν εξορία Μητροπολίτη Ευμενίου, μέχρι το 1950 η τελετή διεξαγόταν το απόγευμα. Επανέφερε την τέλεσή της το πρωί από το 1951 ο Μητροπολίτης Κρήτης Ευγένιος Ψαλιδάκης.

Το έτος 1826, την εποχή του τρόμου και των σφαγών, τότε που πραγματικά κινδύνευε η ζωή των Χριστιανών, οι Τούρκοι νόμισαν ότι η πιο κατάλληλη περίσταση για να κορέσουν τη φανατική τους μανία κατά των χριστιανών ήταν το Πάσχα. Η ημέρα αυτή έπεφτε τη χρονιά εκείνη στις 18 του Απρίλη και θα ήταν σύμφωνα με το σκεπτικό των Τούρκων η καλύτερη στιγμή, αφού θα τους έβρισκαν όλους σχεδόν συγκεντρωμένους στον Ιερό Ναό του Αγίου Μηνά, στον μικρό Άγιο Μηνά, ο οποίος ήταν και ο Μητροπολιτικός Ναός της πόλης μας. Ένας άλλος λόγος ήταν πως θα έβρισκαν τους πιστούς απροετοίμαστους, προκειμένου να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους. Εκείνη τη μέρα βέβαια οι κατακτητές, προκειμένου να αποπλανήσουν την Διοίκηση, έβαλαν φωτιές και προκάλεσαν πυρκαγιά σε κάποιες απομακρυσμένες συνοικίες του Μεγάλου Κάστρου! Είχε ήδη αρχίσει η Θεία Λειτουργία και όταν γινόταν η ανάγνωση του Ιερού Ευαγγελίου, τα μανιώδη στίφη των Τούρκων περικύκλωσαν το Ναό του Αγίου Μηνά, έτοιμα να ορμήσουν και να αρχίσουν το αποτρόπαιο έργο της σφαγής. Ξαφνικά εμφανίζεται μεταξύ των συγκεντρωμένων ένας παλιός γέροντας έφιππος, ο οποίος περιτριγυρίζοντας το Ναό με γυμνό ξίφος τους κατεδίωξε. Οι βάρβαροι αμέσως τράπηκαν σε φυγή φοβισμένοι. Το καταχθόνιό τους έργο δεν πέτυχε εξαιτίας της προστασίας του μεγαλομάρτυρα Αγίου Μηνά, του πολιούχου της πολιτείας του Μεγάλου Κάστρου.

  Πώς ήταν τα Χανιά τη δεκαετία του 1960!

Μεταξύ των εκκλησιαζομένων προξενήθηκε πολύς θόρυβος και όλοι οι πιστοί αποχώρησαν, εκτός από τον Μητροπολίτη Καλλίνικο τον εξ Αγχιάλου, ο οπίος μόνος τέλεσε την ιερά μυσταγωγία. Λέγεται ότι παρόλο αυτό τον συνωστισμό, κανένας δεν έπαθε τίποτα, εκτός από μια γυναίκα, η οποία έπεσε από το γυναικωνίτη και εξέπνευσε.

Σίγουρα το θαύμα του Αγίου Μηνά έγινε αιτία να συσκεφθούν οι επίσκοποι: ο Αρκαδίας Μάξιμος, ο Σητείας Μελέτιος και ο Πέτρας Δωρόθεος, οι οποίοι αποφάσισαν κάθε χρόνο να τελείται γιορτή την Τρίτη της Διακαινησίμου εβδομάδας προς δόξαν του Αγίου και διαιώνιση του θαύματος. Η παράδοση διέσωσε επίσης ότι οι Τούρκοι που επέδραμαν, εξέλαβαν τον Άγιο ως τον αρχηγό τους Αγιν Αγάν, που τάχα τον έστειλε ο Διοικητής της πόλης, προκειμένου να ματαιώσει τη σφαγή. Όμως ο συγκεκριμένος αξιωματικός δεν γνώριζε τίποτα για όλα αυτά και δεν είχε απομακρυνθεί καθόλου από το σπίτι του. Επόμενο ήταν οι Τούρκοι να πεισθούν ότι επρόκειτο για θαύμα και οι ίδιοι το κατέστησαν γνωστό. Αυτό έγινε αφορμή να έχουν μεγάλη ευλάβεια στον Αγιο Μηνά και πολλοί απ’ αυτούς να του προσφέρουν και δώρα.

Πάντοτε την Τρίτη της Διακαινησίμου, αφότου ορίστηκε αυτή η γιορτή του Θαύματος του Αγίου Μηνά στον Μικρό Άγιο Μηνά, εκεί όπου διαδραματίστηκαν όλα αυτά, γίνεται επίσημη αρχιερατική λειτουργία, κατά την οποία συνηθίζεται να προσκυνείται το φυλασσόμενο λείψανο του Αγίου.

  Το Ηράκλειο της Ενετοκρατίας σε ένα εντυπωσιακό 3D video

Χαρακτηριστικοί οι ύμνοι που εγκωμιάζουν τον Άγιο Μηνά, από το ευσεβές εκκλησίασμα:

Η πόλις Ηρακλείου αγάλλεται και χαίρει,
σε πολιούχος σχούσα, Μηνά θαυματοβρύτα.
 
Εν τω σεπτώ Ναώ σου, συν τω Χριστώ ανέστη,
τιμώμεν χαρμοσύνως την σην θαυματουργίαν.

Αυτή τη διάσωση των προγόνων μας από τον πολιούχο Άγιο Μηνά έχει διασώσει ο μακαρίτης συμπολίτης μας ζωγράφος Αντώνης Αλεξανδρίδης. Αυτή τη μέρα συνηθίζεται μετά τη λειτουργία, να μεταβαίνουν σε ιερά πομπή ο κλήρος μαζί με το λείψανο του Αγίου Μηνά στο 8ο Δημοτικό σχολείο. Παλιότερα στο χώρο αυτό στεγάζονταν η Παιδαγωγική Ακαδημία και πιο παλιά ακόμα εκεί ήταν το παλιό νοσοκομείο.

Εκεί λοιπόν γίνεται επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των “εν απάση τη νήσω κατά καιρούς αναιρεθέντων και των εν τη πόλει ταύτη σφαγέντων και ολοκαυτωθέντων αδελφών ημών”. Και αυτό γιατί πολλά από τα θύματα του 1821, αυτά που προήλθαν από τις σφαγές των Τούρκων, ετάφησαν στον προαύλειο χώρο του σημερινού σχολείου όπως ενημερωνόμαστε και από τη σημερινή μαρμάρινη επιγραφή! Αυτό το έθιμο προφανώς οφείλεται στην επικρατούσα συνήθεια να γίνονται δεήσεις στους τάφους των πιστών κατά τη Διακαινήσιμο εβδομάδα. Ίσως αυτή η ημέρα θα έπρεπε να είναι περισσότερο γνωστή στους Καστρινούς, αφού για αρκετούς περνάει απαρατήρητη.

Και εδώ είναι το παράδοξο και το χειρότερο για έναν λαό, για μια κοινωνία, για μία πολιτεία: να ξεχνάει την ιστορία της!

Πηγή

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το

Δείτε και αυτά

σχόλια